Płazy
to gromada w podtypie kręgowców. Żyją one na pograniczu wody oraz lądu. Przodkami płazów, były zwierzęta wodne, potrafiące czasami wychodzić na ląd. Najstarszym i najbardziej znanym jest słynna Ichtiostega, jej szkielet znaleziono w 1952 roku, na Grenlandii, łączyła ona cechy ryby i kręgowca czworonożnego. Płazy jako osobna grupa wyodrębniły się w dolnym karbonie, natomiast w triasie nastąpiła ich szybka ewolucja - powstały wówczas olbrzymie formy. Współczesne płazy są zwierzętami o dużym stopniu specjalizacji i pod tym względem bardzo różnią się od swoich przodków. Dokładniejszego pochodzenia dzisiejszych, trzech rzędów płazów szuka się w trzech grupach kopalnych:
Nectridea (płazy o wydłużonym ciele i długim ogonie z górnego paleozoiku),
Microsauria (mikrozaury żyjące od późnego karbonu po wczesny perm),
Temnospondyli (zróżnicowana grupa płazów o ukształtowanych kończynach i płaskiej głowie, występująca od późnego paleozoiku po wczesną kredę. Niektóre gatunki w tej grupie przechodziły metamorfozę lub neotenię)
W Polsce kopalne formy płazów znane są z terenów Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Pochodzą one z pliocenu oraz plejstocenu, są to 2 gatunki wymarłe (Pliobatrachus langhae, Eopelobates) i 9 gatunków żyjących współcześnie.
Płazy to gromada kręgowców czworonożnych (wyjątkiem są tu płazy beznogie), ziemnowodnych o ciele okrytym cienką skórą bez łusek (wyjątkiem są płazy beznogie). Dzięki wilgotnej skórze płazy mają możliwość wymiany gazowej. W ich skórze znajdują się liczne gruczoły śluzowe, czasem jadowe (np. parotydy u ropuchy), a także komórki pigmentowe. Wspólną cechą wszystkich płazów jest zmiennocieplność, temperatura ich ciała zależy od temperatury i wilgotności otaczającego je środowiska. Dzięki stałemu parowaniu temperatura skóry jest nieco niższa od otoczenia. Parowanie jest możliwe dlatego iż skóra jest bardzo cienka i przepuszczalna dla wody i powietrza, zwykle bez podskórnych łusek. Najbardziej niebezpieczny jest jad niewielkich, barwnych drzewołazów z Ameryki Południowej. Jest to jedyna gromada kręgowców, której wszyscy przedstawiciele są drapieżnikami. Występują na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. Wielkość płazów zawiera się między 9 mm, a 1,8 m.
Płazy w Polsce
Nauce znanych jest obecnie około 6200 gatunków płazów. W Polsce zostało zaobserwowanych 18 gatunków.
Lista wszystkich 18 gatunków płazów występujących w Polsce:
- Salamandra plamista (Salamandra salamandra)
- Traszka grzebieniasta (Triturus cristatus)
- Traszka zwyczajna (Lissotriton vulgaris)
- Traszka karpacka (Lissotriton montandoni)
- Traszka górska (Mesotriton alpestris)
- Kumak nizinny (Bombina bombina)
- Kumak górski (Bombina variegata)
- Grzebiuszka ziemna (Pelobates fuscus)
- Ropucha szara (Bufo bufo)
- Ropucha zielona (Bufo viridis)
- Ropucha paskówka (Bufo calamita)
- Rzekotka drzewna (Hyla arborea)
- Żaba jeziorkowa (Rana lessonae)
- Żaba wodna (Rana esculenta)
- Żaba śmieszka (Rana ridibunda)
- Żaba trawna (Rana temporaria)
- Żaba moczarowa (Rana arvalis)
- Żaba dalmatyńska (Rana dalmatina)
Płazy - ogólna charakterystyka
Wyróżniamy 3 rzędy płazów:
- Płazy ogoniaste - zwierzęta z czterema dobrze wykształconymi kończynami i z wyraźnym ogonem. Ciało wydłużone.
Przedstawiciele: salamandra olbrzymia, traszka grzebieniasta, aksolotl - Płazy bezogonowe - ciało krępe, pozbawione ogona. Kończyny tylne znacznie mocniej zbudowane od przednich (dostosowanie do skoków).
Przedstawiciele: żaba trawna, ropucha szara, rzekotka drzewna, drzewołaz karłowaty - Płazy beznogie - tropikalne zwierzęta o wydłużonym, obłym ciele, pozbawionym kończyn. Skóra ma drobne łuski, a ciało sprawia wrażenie segmentowanego (organizmy te przypominają z wyglądu dżdżownice). Ryją w wilgotnej glebie w poszukiwaniu pożywienia.
Przedstawiciele: marszczelec pierścieniowy, łusecznik lepki

Salamandra plamista (płaz ogoniasty)

Marszczelnica (płaz beznogi)

Rzekotka (płaz bezogonowy)